Projekt për ndryshimin dhe plotësimin e Kodit Penal të Bullgarisë

Vështrim i përgjithshëm

Propozimi i 25 shtatorit 2026 për ndryshimin e Kodit Penal të Bullgarisë kombinon dënime më të larta për vepra të caktuara të rënda me garanci konkrete për proporcionalitetin dhe individualizimin e dënimit. Ai propozon edhe një qasje të re për mbrojtjen e autonomisë seksuale dhe mbrojtje shtesë kundër pengimit të qëllimshëm dhe korruptimit të drejtësisë penale. Propozimi është pjesë e paketës së bashkërenduar për Kodin Penal, Kodin e Procedurës Penale dhe Ligjin për Sistemin Gjyqësor, të dërguar për shqyrtim te institucionet kompetente.

Drejtimet kryesore të reformës së propozuar

1. Dënime proporcionale dhe të arsyetuara

   Propozimi do të kërkonte një vlerësim të strukturuar të dëmit, fajësisë, faktorëve lehtësues dhe rëndues dhe arsyetim më vete për dënimin e përgjithshëm. Burgimi i përjetshëm do të kërkonte rëndësi të jashtëzakonshme në rastin konkret dhe arsye pse një afat i caktuar burgimi do të ishte i pamjaftueshëm. Propozimi nuk do të krijonte vepra të tjera të dënueshme me burgim të përjetshëm pa mundësi zëvendësimi. Ushtrimi i së drejtës për të heshtur ose i të drejtave të tjera të ligjshme të mbrojtjes nuk do të mund të rëndonte dënimin.

2. Mbrojtja e jetës dhe integritetit trupor

   Propozimi do të rriste kufijtë e dënimit për vrasjen me dashje dhe format e saj të rënduara dhe do të vendoste rregulla të posaçme për shkaktimin e qëllimshëm të dëmtimit të rëndë trupor. Dispozitat e lidhura trajtojnë dëmtimin trupor të rënduar, recidivizmin e rrezikshëm dhe shkaktimin e vdekjes nga pakujdesia si pasojë e atij dëmtimi, duke ruajtur kërkesën për të provuar formën e zbatueshme të fajësisë.

3. Përdhunimi dhe pëlqimi i dhënë lirisht

   Propozimi do të vendoste një vepër përdhunimi pa dallim gjinor, të bazuar në penetrim seksual pa pëlqim të dhënë lirisht. Ai përcakton veprimet e përfshira, kërkesat për pëlqimin dhe tërheqjen e tij. Heshtja, mungesa e rezistencës fizike ose një marrëdhënie e mëparshme nuk do të provonin, më vete, pëlqimin. Dënimet e shkallëzuara do të bashkërendoheshin me mbrojtjen e veçantë për fëmijët.

4. Vjedhja në banesë, grabitja dhe mashtrimi

   Propozimi do të vendoste vepra të posaçme për vjedhjen me hyrje të paligjshme në banesë dhe formën e saj të armatosur, do t'i dallonte nga grabitja dhe do të parandalonte dënim të veçantë për të njëjtën marrje sipas të dyja dispozitave. Ai do të rriste dënimet për grabitjen dhe mashtrimin dhe do të bashkërendonte rregullat për recidivizmin, shumat jashtëzakonisht të mëdha dhe kthimin ose zëvendësimin e pasurisë së vjedhur.

5. Integriteti i drejtësisë dhe garancitë kundër korrupsionit

   Propozimi do të përcaktonte përgjegjësi më konkrete për pengimin e qëllimshëm të ndjekjes penale dhe do të vendoste një vepër që përfshin manipulimin e qëllimshëm të materialeve të çështjes ose ndjekjen penale të një personi që dihet se është i pafajshëm. Ndryshimet e lidhura trajtojnë presionin e papërshtatshëm përmes kompetencave për personelin dhe kompetencave zyrtare, korrupsionin, tregtimin e ndikimit dhe ndërmjetësimin. Gabimi në mirëbesim, një vlerësim tjetër i provave ose vetëm rrëzimi i një vendimi nuk do të provonin përgjegjësi penale.

6. Drejtimi jashtëzakonisht i rrezikshëm që shkakton vdekje

   Propozimi do të vendoste një vepër të posaçme për një rast fatal jashtëzakonisht të rëndë që përfshin një shkelje ekstreme të drejtimit të renditur shprehimisht dhe pakujdesi të vetëdijshme. Ai kërkon lidhje shkakësore dhe bashkërendon rregullat me veprat e transportit me dashje, një kufi më të ulët dënimi kur është ofruar çdo ndihmë e mundur dhe heqjen e së drejtës për drejtim. Vetëm vdekja ose shpejtësia nuk do të justifikonin dënimin më të rëndë.